By Redaktor R 
Koniec z planowanymi zwolnieniami dla klastrów energii
Planowane od 2023 roku preferencyjne zasady rozliczeń dla klastrów energii, które miały przyspieszyć rozwój lokalnych społeczności energetycznych w Polsce, napotkały na poważną przeszkodę. Komisja Europejska zakwestionowała proponowane przez polski rząd zwolnienia z części opłat sieciowych i podatków, co zmusza Ministerstwo Klimatu i Środowiska do pilnej modyfikacji systemu wsparcia.
Co zakwestionowała Bruksela?
Zastrzeżenia KE dotyczą przede wszystkim proponowanych obniżek kosztów dystrybucji energii dla członków klastrów. Chodzi o zwolnienia ze zmiennej stawki sieciowej oraz stawki jakościowej. Zdaniem Komisji, takie preferencje są sprzeczne z unijnymi dyrektywami 2019/944 i rozporządzeniem 2019/943, które wymagają, aby taryfy dystrybucyjne w pełni odzwierciedlały rzeczywiste koszty ponoszone przez system elektroenergetyczny. Innymi słowy, każdy użytkownik sieci powinien płacić proporcjonalnie do swojego obciążenia systemu.
Trzy lata oczekiwania i brak zgody
Przepisy wprowadzające ulgi dla klastrów zostały uchwalone w nowelizacji ustawy o OZE w 2023 roku, ale ich wejście w życie uzależniono od notyfikacji Komisji Europejskiej. Mimo upływu trzech lat, Bruksela nie wyraziła zgody, a wręcz zgłosiła formalne zastrzeżenia. Resort klimatu poinformował, że w odpowiedzi na stanowisko KE rozpoczął już prace nad nowym, zgodnym z prawem unijnym modelem wsparcia.
Klastry energii w Polsce – stan obecny
Model klastra energii funkcjonuje w polskim prawie od 2016 roku. Początkowo zarejestrowano kilkadziesiąt takich inicjatyw, jednak brak realnych zachęt finansowych sprawił, że wiele z nich pozostało jedynie na papierze. Obecnie w rejestrze prowadzonym przez Urząd Regulacji Energetyki widnieje zaledwie 12 aktywnych klastrów. Dla porównania, w Niemczech działa ich kilkaset, co pokazuje, jak bardzo polskie przepisy wymagają dostosowania do realiów rynkowych.
Inne ułatwienia już obowiązują
Mimo problemów z ulgami podatkowymi, w październiku 2025 roku uchwalono nowelizację ustawy o morskich farmach wiatrowych, która wprowadziła szereg udogodnień dla klastrów. Przede wszystkim umożliwiono jednostkom samorządu terytorialnego zakup energii w ramach klastra bez konieczności stosowania procedur zamówień publicznych. Ponadto rozszerzono możliwość tworzenia spółdzielni energetycznych na obszary miejskie – wcześniej były one dostępne tylko dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Członkowie spółdzielni mogą teraz korzystać z systemu opustów (net-meteringu).
Wsparcie z KPO dla klastrów
Pomimo trudności regulacyjnych, klastry energii mogą liczyć na znaczące wsparcie finansowe z Krajowego Planu Odbudowy. W ubiegłym roku Ministerstwo Klimatu rozstrzygnęło konkurs, w którym przyznano 264 miliony złotych na rozwój inicjatyw klastrowych. Środki te mają pomóc w budowie instalacji OZE, magazynów energii oraz inteligentnych systemów zarządzania. Eksperci podkreślają, że bez stabilnych i zgodnych z prawem unijnym ram prawnych, te inwestycje mogą nie przynieść oczekiwanych efektów.
Źródło: Gramwzielone.pl, Piotr Pająk
Foto: images.pexels.com
