Fińska sieć ciepłownicza stawia na OZE i odzysk ciepła z data center
Modernizacja starych sieci ciepłowniczych to jedno z najtrudniejszych, ale i najważniejszych zadań w procesie dekarbonizacji sektora ogrzewania i chłodzenia. Finlandia od lat inwestuje w tę technologię, a od pewnego czasu skupia się na poprawie efektywności swoich infrastruktur.
Przykład sieci Fortum
Sieć ciepłownicza należąca do fińskiej spółki Fortum, o długości 900 km, działa nieprzerwanie od 1954 roku i obejmuje miasta Espoo, Kauniainen oraz Kirkkonummi. Od 2014 roku przechodzi gruntowną transformację, której celem jest zastąpienie paliw kopalnych rozwiązaniami opartymi na odnawialnych źródłach energii, takimi jak odzysk ciepła odpadowego, pompy ciepła, magazyny ciepła i kotły elektryczne. Część produkcji nadal opiera się na gazie i biomasie, co ma zapewnić dostawy ciepła w najzimniejszych okresach. Cały system jest cyfrowo optymalizowany, a modularność rozwiązań pozwala na łatwe dostosowanie do lokalnych źródeł ciepła.
Fortum i miasto Espoo realizują program Espoo Clean Heat, który ma przyczynić się do osiągnięcia neutralności węglowej Espoo do 2030 roku. Wykorzystanie węgla zakończono w 2024 roku, ponad rok przed planowanym terminem.
Biomasa i odzysk ciepła
Od 2014 roku ciepłownictwo Fortum w Finlandii coraz częściej opiera się na energii elektrycznej z farm wiatrowych. W 2020 roku uruchomiono biomasową elektrociepłownię o mocy 49 MW w Kivenlahti w Espoo, gdzie już wcześniej działały dwa kotły na pellet. Nowy zakład zastąpił jedną z ostatnich jednostek węglowych w elektrowni Suomenoja. W 2021 roku zainstalowano największą w Skandynawii pompę ciepła o mocy 25 MW, która dołączyła do dwóch istniejących pomp w Suomenoja. Wszystkie trzy odzyskują nadmiar ciepła ze ścieków oczyszczonych oraz z wody morskiej latem, pokrywając około 20% zapotrzebowania na ciepło w obszarze sieci.
W 2023 roku technologię pomp ciepła powietrze-woda rozwinięto na skalę przemysłową. Instalacja ta dostarcza znaczną część ciepła dla Espoo, a także energię do chłodzenia. District cooling staje się coraz ważniejszy ze względu na rosnące temperatury, które zmniejszają sprzedaż ciepła, ale tworzą rynek na dystrybucję chłodu. Inwestycje w sieci ciepłownicze muszą więc uwzględniać również dostawy energii chłodniczej.
Data center jako źródło ciepła
Kolejnym krokiem jest wykorzystanie ciepła odpadowego z dużych centrów danych Microsoftu. W większości data center ciepło z chłodzenia serwerów jest tracone, ale tutaj zostanie odzyskane i wprowadzone do sieci ciepłowniczej. Będzie to prawdopodobnie największa tego typu instalacja na świecie. Wymaga to lokalizacji data center w pobliżu sieci ciepłowniczej, odpowiednio dużego obszaru i dostępu do energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Dwa nowe obiekty w Espoo i Kirkkonummi pokryją docelowo około 40% zapotrzebowania na ciepło w regionie, a rocznie około 75% ciepła odpadowego z data center zostanie wykorzystane do ciepłownictwa. Odzysk ten zapewni stałe obciążenie podstawowe i pomoże utrzymać konkurencyjne ceny.
Projekt otrzymał finansowanie z programu NextGenerationEU oraz wsparcie fińskiego Ministerstwa Gospodarki i Zatrudnienia. Obecnie odzysk ciepła i pompy ciepła dostarczają prawie jedną czwartą całego ciepła w obszarze sieci. Wraz z ciepłem odpadowym z przyszłych data center Microsoftu udział ten wzrośnie do około 65%.
Źródło: QualEnergia.it
Źródło: QualEnergia
Fot. qualenergia.it
