Hiszpański sektor fotowoltaiczny, przez lata napędzający europejską transformację energetyczną, wchodzi w fazę wyraźnego wyhamowania. Jak wynika z najnowszego raportu rocznego przygotowanego przez Hiszpańskie Stowarzyszenie Fotowoltaiki (UNEF) we współpracy z Uniwersytetem Kastylia-La Mancha, dynamika wzrostu zaczyna słabnąć, a warunki ekonomiczne nowych projektów ulegają pogorszeniu.
Rekordowy 2025, ale rok 2026 przynosi spowolnienie
W 2025 roku Hiszpania dodała 10 105 MW nowych mocy fotowoltaicznych, z czego 8 966 MW stanowiły instalacje naziemne (wzrost o 31% rok do roku), a 1 139 MW – autokonsumpcja (spadek o 4%). Dzięki temu fotowoltaika odpowiadała za blisko 23% krajowego miksu energetycznego, a Hiszpania umocniła się na drugim miejscu w Unii Europejskiej pod względem nowych instalacji.
Jednak dane za pierwsze dziewięć miesięcy 2026 roku pokazują zaledwie 4 788 MW nowych mocy – to sygnał, że rekord z poprzedniego roku nie zostanie powtórzony. Autokonsumpcja zatrzymała się na poziomie około 1,1 GW rocznie, a duże projekty naziemne napotykają coraz trudniejsze warunki rynkowe.
Problem tkwi w cenach
Kluczowym wyzwaniem jest drastyczny spadek przychodów z produkcji energii. Średnia cena uzyskiwana przez instalacje PV spadła z 42,28 EUR/MWh w 2024 roku do 36,39 EUR/MWh w 2025 roku, by w pierwszej połowie 2026 roku osiągnąć zaledwie 29,68 EUR/MWh.
Paradoks polega na tym, że to właśnie sukces fotowoltaiki napędza spadek cen – w godzinach szczytowej produkcji solarnej energia staje się najtańsza, co prowadzi do zjawiska określanego mianem kanibalizacji cen. W 2025 roku odnotowano 797 godzin z cenami równymi lub poniżej zera. W 2026 roku ten poziom osiągnięto już 7 lipca, a na początku września liczba takich godzin zbliżała się do 900.
„Generacja słoneczna stała się głównym motorem niskich cen energii elektrycznej” – czytamy w raporcie UNEF.
Mniej kontraktów PPA i trudniejszy dostęp do finansowania
Presja cenowa przekłada się na rynek długoterminowych umów zakupu energii (PPA), który traci dynamikę zarówno pod względem liczby transakcji, jak i wolumenu mocy. Banki tradycyjne coraz ostrożniej podchodzą do finansowania projektów PV, co stanowi dodatkową barierę dla inwestycji wymagających dużych nakładów początkowych.
José Donoso, dyrektor generalny UNEF, podczas prezentacji raportu podkreślił: „Jeśli nie ma odpowiedniego sygnału cenowego, nie ma inwestycji”. Zaapelował o reformę systemu marginalistycznego, która pozwoliłaby lepiej odzwierciedlić koszt kapitału instalacji.
Postulaty branży: linia kredytowa ICO i zmiana rynku
UNEF proponuje utworzenie specjalnej linii kredytowej w Instytucie Kredytu Oficjalnego (ICO) dla instalacji dotkniętych spadkiem cen. Szacuje się, że z takiego wsparcia mogłoby skorzystać 9–10 GW mocy, a roczne potrzeby finansowe wynoszą około 315 mln euro. Celem jest umożliwienie przetrwania okresu niższych przychodów.
Branża postuluje także zmiany w projektowaniu rynku energii: wprowadzenie widełek cenowych (sufitów i podłóg), usprawnienie procedur administracyjnych, elastyczniejsze pozwolenia na przyłączenie oraz wynagradzanie usług kontroli napięcia. Kluczowa jest również hibrydyzacja istniejących instalacji i rozwój magazynowania energii.
Magazynowanie jako odpowiedź na kanibalizację
Magazyny energii mają przesuwać produkcję solarną z godzin największej generacji na okresy wyższych cen. W 2025 roku magazynowanie „za licznikiem” wzrosło o 65%, osiągając 540 MWh nowych instalacji i łącznie 2 745 MWh od 2022 roku. W instalacjach naziemnych rozwój jest jednak minimalny – zaledwie 261 MW wobec 33 031 MW z pozwoleniami i 14 607 MW w procedowaniu.
Wpływ na gospodarkę
Sektor PV wniósł 9 841 mln euro do hiszpańskiego PKB w 2025 roku (około 0,5% całości), co oznacza spadek o 3,2% względem 2024 roku. Zatrudnienie w branży spadło o 2,5%, a eksport o 3,5%. Jednocześnie nakłady na innowacje pozostały wysokie – 473 mln euro na B+R, co daje intensywność innowacyjną na poziomie 3,6%, ponad dwukrotnie wyższą niż średnia hiszpańskiego przemysłu.
Wyzwaniem na najbliższe lata będzie przekształcenie ogromnego potencjału solarnego w trwałą przewagę ekonomiczną. Jak zauważa UNEF, kluczowe jest przyspieszenie elektryfikacji, rozwój magazynowania i dostosowanie reguł rynku do systemu zdominowanego przez odnawialne źródła energii.
Źródło: El Periódico de la Energía
