Japońska Agencja Zasobów Naturalnych i Energii (ANRE) zaproponowała utrzymanie systemów wsparcia feed-in dla komercyjnej fotowoltaiki tylko w czterech wybranych kategoriach. Propozycja trafiła pod koniec września pod obrady rządowego panelu ds. energii odnawialnej, działającego przy Ministerstwie Gospodarki, Handlu i Przemysłu (METI).
Które instalacje zachowają wsparcie?
Zgodnie z propozycją uprzywilejowane pozostaną projekty zlokalizowane na gruntach należących do państwa lub samorządów, inwestycje zatwierdzone w ramach gminnych planów dekarbonizacji, carporty fotowoltaiczne oraz instalacje na terenach infrastrukturalnych – lotniskach, drogach, liniach kolejowych i w portach.
Od 1 kwietnia 2027 roku nowe naziemne instalacje komercyjne stracą możliwość korzystania z taryf gwarantowanych FIT oraz systemu premii FIP. Zmiana wynika z pakietu regulacji dotyczących dużych elektrowni słonecznych, przyjętego przez rząd w grudniu 2025 roku, oraz rekomendacji Komitetu ds. Kalkulacji Cen Zakupu z lutego. Fotowoltaika dachowa już wcześniej objęta była preferencyjnymi warunkami.
Trzy testy kwalifikacyjne
Agencja poddała ocenie dziesięć kategorii zgłoszonych przez ministerstwa, samorządy i organizacje branżowe, w tym Japońskie Stowarzyszenie Energii Fotowoltaicznej (JPEA). Zastosowano trzy kryteria: znaczenie dla przyszłego rozwoju OZE, zgodność z lokalnymi społecznościami oraz przydatność dla mechanizmów FIT i FIP.
Test rozwoju opiera się na szacunkach potencjału i Siódmym Strategiczny Planie Energetycznym Japonii. Warunkiem kwalifikacji jest możliwość obiektywnego zdefiniowania kategorii na podstawie dokumentów oraz przewidywane oddawanie energii do sieci. Kryterium społeczne wymaga, by projekt nie wiązał się z nowym zagospodarowaniem terenu ani istotną zmianą jego przeznaczenia, albo pozostawał pod nadzorem państwa lub samorządu przez cały okres eksploatacji.
Warunki dla gruntów publicznych i carportów
Grunty publiczne kwalifikują się wyłącznie wtedy, gdy rząd wydzierżawia je lub sam realizuje inwestycję. Sprzedaż terenu deweloperom wyklucza wsparcie, ponieważ nadzór mógłby zostać utracony. Wyłączone są również stawy należące do stowarzyszeń sąsiedzkich, które nie przechodzą procedury zatwierdzenia przez burmistrza lub radę gminy.
Projekty w gminnych strefach promocji OZE kwalifikują się tylko wtedy, gdy posiadają zatwierdzony plan regionalnego projektu promocji dekarbonizacji. Sama lokalizacja w strefie nie wystarcza. Podobnie traktowane będą inwestycje z zatwierdzonymi planami w obszarach rolnych, leśnych i rybackich.
W przypadku carportów agencja zapytała podkomisję, czy wsparcie mogłoby zachęcać do budowy nowych samodzielnych parkingów, takich jak miejsca abonamentowe czy parkingi monetowe.
Kategorie wykluczone
Bez priorytetowego wsparcia pozostaną parki przemysłowe i tereny komercyjne – zdaniem agencji brakuje jednolitej definicji tych kategorii i gwarancji kontynuacji dotychczasowego użytkowania gruntu. Wykluczono także dawne pola golfowe, nieczynne stoki narciarskie i porzucone grunty rolne ze względu na konieczność wycinki drzew, usuwania wierzchniej warstwy gleby i niwelacji terenu.
Odrzucono również projekty definiowane przez dostarczanie energii lokalnym zakładom, gminom lub na potrzeby kryzysowe podczas klęsk żywiołowych – korzyści te nie poddają się obiektywnej weryfikacji i same nie eliminują problemów bezpieczeństwa, krajobrazu czy środowiska.
Agrivoltaika bez decyzji
Agencja odłożyła decyzję w sprawie agrivoltaiki. Ministerstwo Rolnictwa przygotowuje przepisy definiujące „pożądane” projekty agrivoltaiczne, w tym zacienienie poniżej 30%, prześwit nad gruntem co najmniej 3 metry i rozstaw podpór minimum 4 metry. Priorytetem ma być wdrożenie tych regulacji, a temat agrivoltaiki powróci w przyszłym roku budżetowym.
Limit 30% zacienienia budzi kontrowersje. W sierpniu Japońska Fundacja Energii Odnawialnej (JREF) zaapelowała do resortu rolnictwa o rewizję progu, wskazując gospodarstwa, które przy zacienieniu powyżej 30% zachowały ponad 80% plonów. Do końca roku budżetowego 2023 zatwierdzono w Japonii 6137 instalacji agrivoltaicznych na 1361,6 hektara gruntów rolnych.
Harmonogram i potencjał rynkowy
Propozycje wymagają jeszcze szczegółowych regulacji. Kryteria certyfikacji, podział między FIT i FIP, zasady aukcji oraz ceny i okresy wsparcia trafią do podkomisji i Komitetu ds. Kalkulacji Cen Zakupu między październikiem a styczniem. Konsultacje publiczne zaplanowano na luty i marzec 2027 roku, a zmiany wejdą w życie 1 kwietnia 2027 roku.
Szacunki agencji wskazują na 54,6 GW mocy objętej FIT i FIP w segmencie naziemnej fotowoltaiki komercyjnej oraz 6,1 GW w segmencie dachowym. Dodatkowo 17,3 GW przypada na instalacje mieszkaniowe. Badanie cytowane przez agencję, prowadzone przez Instytut Ekonomii Energetycznej Japonii, określa pozostały potencjał na 137,2 GW dla dachów komercyjnych i od 20 do 107 GW dla instalacji naziemnych.
Źródło: pv magazine EN
Fot. Pexels / Kento Ikeda
