Komisja Europejska przyjęła 22 września rozporządzenie delegowane, które wprowadza jednolity unijny system oceny (etykietowania) centrów danych. Akt ten uzupełnia dyrektywę o efektywności energetycznej i obejmuje obiekty o zainstalowanej mocy IT wynoszącej co najmniej 500 kW, które już od 2024 roku podlegają obowiązkowi raportowania. Mniejsze centra oraz te, które dopiero rozpoczną działalność, będą mogły przystąpić do systemu dobrowolnie.
Nowe zasady dla zielonej energii
Etykieta w szczegółowy sposób podejdzie do kwestii zaopatrzenia w energię. Rozróżni źródła odnawialne i jądrowe, a w każdym przypadku wskaże, czy energia została wytworzona na miejscu, zakupiona w ramach umowy PPA (Power Purchase Agreement), czy też powiązana z gwarancjami pochodzenia. Kluczowym elementem będzie wyodrębnienie tej części energii z PPA i gwarancji pochodzenia, która spełnia unijne kryteria wkładu w nowe moce wytwórcze.
Dla umów PPA na energię odnawialną za spełniające te kryteria uznaje się zakupy z instalacji, które zostały oddane do użytku lub poddane gruntownej modernizacji wydłużającej ich żywotność w ciągu dziesięciu lat poprzedzających rok sprawozdawczy. Produkcja może odbywać się w strefie rynkowej połączonej z obszarem, na którym działa centrum danych, nawet w innym państwie członkowskim.
W przypadku gwarancji pochodzenia wymagania są surowsze. Oprócz dziesięcioletniego limitu, produkcja musi być dopasowana czasowo do zużycia z najwyższą dostępną szczegółowością w danym kraju oraz pochodzić z tej samej strefy rynkowej lub tego samego państwa członkowskiego, co centrum danych.
Wskaźniki i klasy efektywności
Nowy wskaźnik Low-Emission Energy Factor (Leef) ma mierzyć udział zużycia pokrywanego energią niskoemisyjną, łącząc OZE i energię jądrową. Na tym etapie nie przewidziano jednej ogólnej klasy zrównoważenia. Litery od A do G będą dotyczyć oddzielnie efektywności energetycznej i zużycia wody, natomiast miks energetyczny, elastyczność i ciepło odpadowe pojawią się jako informacje dodatkowe.
Dla efektywności energetycznej kluczowym parametrem będzie wskaźnik PUE (Power Usage Effectiveness), czyli stosunek całkowitej energii pobieranej przez obiekt do energii zużywanej przez urządzenia IT. Klasa A to wynik do 1,15, a klasa G – powyżej 1,9. Zużycie wody określi wskaźnik WUE (Water Usage Effectiveness), porównujący ilość zużytej wody słodkiej do konsumpcji IT: klasa A do 0,1, klasa G powyżej 1.
Potencjał odzysku ciepła i elastyczność sieci
Etykieta wskaże również, czy centrum jest przystosowane do odzysku ciepła odpadowego oraz czy świadczy usługi na rzecz elastyczności sieci, takie jak przesuwanie szczytów zapotrzebowania czy szybka odpowiedź w zakresie częstotliwości. Jak zauważa Komisja, potencjał w tym zakresie jest znaczny, ale zależy od rodzaju obciążeń obliczeniowych.
W kwestii ciepła rezerwy są wciąż duże. W pierwszym okresie raportowania jedynie 67 centrów zadeklarowało jakiekolwiek jego ponowne wykorzystanie, a z zebranych danych wynika, że odzyskano około 1,8% wytworzonego ciepła. Komisja zastrzega jednak, że wartość ta może nie być w pełni reprezentatywna. Teoretycznie ponowne wykorzystanie połowy tego ciepła mogłoby pokryć zapotrzebowanie na ogrzewanie niemal 4 milionów europejskich gospodarstw domowych.
Rosnący apetyt na energię
Zapotrzebowanie na energię elektryczną w sektorze centrów danych szybko rośnie. Według szacunków przytaczanych przez Komisję, zużycie w UE wzrośnie z 68 TWh w 2024 roku do 114 TWh w 2030 roku, co będzie stanowić 3,2% całkowitego zapotrzebowania Wspólnoty.
Raport opublikowany wraz z rozporządzeniem wskazuje, że wskaźnik Renewable Energy Factor (Ref), czyli udział energii odnawialnej w całkowitym zużyciu, wynosi już średnio 0,86, a ponad 70% badanych obiektów corocznie pokrywa 100% swojego zapotrzebowania na energię elektryczną z OZE. Znaczna część tej energii pochodzi jednak z umów PPA i gwarancji pochodzenia, które nie muszą oznaczać lokalnej produkcji ani nowych mocy. Dlatego Bruksela zapowiada większy nacisk na dodatkowość, pochodzenie i dopasowanie czasowe produkcji do zużycia.
Przygotowania do standardów minimalnych
Etykieta to dopiero drugi etap unijnej strategii. Po obowiązkowym raportowaniu z 2024 roku Bruksela otworzyła konsultacje, które mają przygotować grunt pod ewentualne minimalne standardy efektywności dla nowych lub modernizowanych centrów danych. Konsultacje potrwają do 14 grudnia i dotyczą efektywności energetycznej, zużycia wody, odzysku ciepła, usług sieciowych oraz innych kryteriów zrównoważenia. Wśród możliwych wskaźników wymienia się PUE, WUE i Ref, pojedynczo lub w kombinacjach, ale progi i zakresy nie zostały jeszcze określone.
Komisja przywołuje szacunki Międzynarodowej Agencji Energetycznej, według których działania na rzecz efektywności, w tym standardy minimalne, mogłyby przynieść w Europie oszczędności energii rzędu niemal 20 TWh rocznie. Projekt rozporządzenia planowany jest na drugi kwartał 2027 roku, po ocenie skutków przewidzianej na czwarty kwartał 2026 roku.
Z pierwszych zebranych danych wynika, że około połowa centrów spełnia co najmniej jedną z zalecanych wartości bazowych: PUE 1,5 i WUE 0,4. Podstawa statystyczna jest jednak wciąż ograniczona. W pierwszym okresie dane przekazało 770 centrów, czyli około 36% szacowanej liczby objętych obowiązkiem, a jedynie 70,1% przesłanych danych uznano za wiarygodne.
Źródło: QualEnergia
