Naukowcy z Uniwersytetu w Aarhus w Danii wykorzystali wirtualną rzeczywistość (VR), aby zbadać, jak obywatele oceniają systemy agrowoltaiczne w porównaniu z konwencjonalnymi parkami słonecznymi. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Environmental Science & Policy” w artykule zatytułowanym „Cognitive and affective reasoning about agrivoltaics: The influence of experiential engagement on perceived purpose and acceptance intentions”.
W eksperymencie wzięło udział 102 uczestników, którym zaprezentowano trzy konfiguracje instalacji: konwencjonalny park słoneczny, pionowy system agrowoltaiczny oraz poziomy system agrowoltaiczny. Każdą z nich pokazywano z dwóch ustandaryzowanych punktów widzenia – z odległości około 50 metrów oraz 2-3 metrów. Uczestnicy byli nagrywani podczas sesji VR, a dodatkowo wypełniali ankiety przed i po ekspozycji, co pozwoliło ocenić zmiany w postrzeganiu i akceptacji.
Jak wyjaśniła Gabriele Torma, adiunkt na Uniwersytecie w Aarhus, większość uczestników początkowo miała niewielką wiedzę na temat agrowoltaiki. „Na początku reagowali głównie na wygląd instalacji w krajobrazie. Jednak gdy przechodzili od widoku z daleka do bliskiego, a funkcja rolnicza stawała się bardziej widoczna, wielu zaczęło postrzegać je inaczej – nie jako panele zajmujące ziemię uprawną, ale jako sposób wykorzystania tej samej ziemi do produkcji żywności i energii” – tłumaczyła Torma.
Analiza ilościowa wykazała, że agrowoltaika była oceniana znacznie wyżej niż konwencjonalne parki słoneczne pod względem kompatybilności z rolnictwem, przyjazności dla środowiska i innowacyjności. Co ciekawe, intencje akceptacji były podobnie wysokie dla wszystkich typów instalacji, co sugeruje, że brak znajomości technologii nie przekłada się na niższą akceptację po doświadczeniu jej w VR.
Badacze podkreślają praktyczne znaczenie wyników: obywatele i interesariusze potrzebują możliwości zobaczenia, jak będzie wyglądać nieznana technologia i jak ma działać. „VR, wizualizacje czy demonstracje na miejscu mogą uczynić zarówno wizualny wpływ, jak i funkcjonalną logikę agrowoltaiki bardziej namacalnymi, wspierając bardziej świadomą dyskusję o korzyściach, kompromisach i wyborach projektowych przed finalizacją projektów” – dodała Torma.
Należy jednak pamiętać o ograniczeniach badania – wszystkie instalacje w eksperymencie miały około jednego hektara. „Niektórzy uczestnicy wyraźnie wskazali, że stosunkowo niewielka skala miała znaczenie dla ich oceny, więc nie zakładamy, że te same wyniki odnoszą się do znacznie większych instalacji” – zaznaczyła Torma. „Projekt i skala nadal mają znaczenie, a lokalny kontekst również musi być brany pod uwagę. Narzędzia te powinny wspierać dialog, a nie być sposobem na przekonanie społeczności do zaakceptowania projektu”.
W artykule zwrócono również uwagę na implikacje polityczne: formalne konsultacje mogłyby zostać uzupełnione o narzędzia eksperymentalne, które pozwalają interesariuszom bezpośrednio zapoznać się z funkcjonalną logiką takich systemów. „Wdrożone przed sfinalizowaniem konkretnych propozycji projektowych, takie narzędzia powinny być rozumiane jako uzupełnienie formalnych procesów planowania, wspierające przejrzysty dialog i pomagające wyjaśnić kompromisy bez zakładania zgody czy akceptacji” – czytamy w publikacji.
Wirtualna rzeczywistość użyta w badaniu jest dostępna jako darmowe oprogramowanie do celów niekomercyjnych w ramach projektu HyPErFarm.
Źródło: pv magazine EN
Fot. pv-magazine.com
