Według analizy opublikowanej w czasopiśmie Ingegneria dell’ambiente przez Luigiego Moccię z włoskiej Krajowej Rady Badań (CNR), Włochy mają znacznie większy potencjał energetyki wiatrowej na lądzie, niż wynika to z obecnych planów. Badacz szacuje, że możliwe jest osiągnięcie 153 GW mocy przy koszcie energii nieprzekraczającym 60 euro za MWh, co pozwoliłoby na produkcję 443 TWh rocznie. Najlepsze 100 GW miałoby średni współczynnik wykorzystania mocy na poziomie 35%.
Technologia zmienia mapę wiatru
Moccia twierdzi, że wiele dotychczasowych ocen potencjału Włoch opiera się na przestarzałych parametrach technologicznych. Baza Enspreso2, prowadzona przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej, zakłada wysokość piasty 100 metrów i trzy konfiguracje turbin. Tymczasem nowsze badania, m.in. Ryberga i współautorów, optymalizują wysokość i moc właściwą dla każdego miejsca. W przypadku najkorzystniejszych 100 GW średnia wysokość piasty sięga 153 metrów. Ma to ogromne znaczenie w górzystym kraju, jakim są Włochy. Enspreso2 uznaje za dopuszczalne nachylenia do 10 stopni, podczas gdy nowsze analizy dopuszczają 17 stopni. Podniesienie tego progu zwiększa dostępną powierzchnię Włoch o 42%.
Eksperci: to potencjał teoretyczny, nie plan instalacyjny
Mirko Farini, inżynier z doświadczeniem w sektorze energetycznym i infrastrukturalnym oraz członek Komisji Technicznej Ministerstwa Środowiska i Bezpieczeństwa Energetycznego (Mase) ds. Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (PNRR) oraz Krajowego Zintegrowanego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (PNIEC), ocenia rząd wielkości podany przez Moccię jako „nierealistyczny” w kontekście potencjału techniczno-ekonomicznego. Zastrzega jednak, że „153 GW nie można traktować jako prognozy mocy, którą Włochy będą w stanie faktycznie zainstalować”. Wskazuje na ograniczenia środowiskowe, krajobrazowe, morfologię terenu, dziedzictwo kulturowe, dostępność dróg, sieć przesyłową, pozwolenia i akceptację społeczną.
Lino Ferrara, niezależny konsultant w sektorze wiatrowym, projektant farm wiatrowych i specjalista od oceny lokalizacji oraz kosztów dużych projektów, jest jeszcze bardziej ostrożny. Jego zdaniem, jeśli 153 GW miałoby oznaczać moc faktycznie instalowaną do 2050 roku, szacunek jest „z pewnością bardzo optymistyczny, jeśli nie nierealistyczny”. Obaj eksperci przyznają jednak, że technologia znacząco rozszerzyła możliwe lokalizacje, a planowanie może nie nadążać za tymi zmianami.
Luka między potencjałem a rzeczywistością
Pod koniec 2025 roku Włochy miały około 13 GW energetyki wiatrowej na lądzie, podczas gdy Niemcy – 68 GW. Na koniec marca 2026 roku na platformie Terna zarejestrowano ponad 2000 wniosków o przyłączenie dla instalacji lądowych, co odpowiada 107 GW. Tymczasem PNIEC przewiduje na 2050 rok 51 GW całkowitej mocy wiatrowej, zarówno na lądzie, jak i na morzu. Farini przestrzega jednak przed bezpośrednim porównywaniem 153 GW potencjału z 51 GW z PNIEC, ponieważ są to różne kategorie. Jego zdaniem warto jednak ponownie przeanalizować rolę energetyki wiatrowej po ostatnich zmianach technologicznych.
Bariery administracyjne i sieciowe
Zdaniem Ferrary największą przeszkodą w przekształceniu potencjału w realne instalacje są „przede wszystkim bariery polityczno-administracyjne”, zwłaszcza powolne procedury i niepewność regulacyjna, a także przyłączenia do sieci i lokalny opór. Farini wymienia również ograniczenia terytorialne i środowiskowe oraz zdolność do finansowania. „Wniosek o przyłączenie nie jest równoznaczny z instalacją, która zostanie zbudowana” – podkreśla, wskazując, że między wnioskiem a eksploatacją konieczne są rozwiązania techniczne, pozwolenia, finansowanie, budowa i prace sieciowe.
Ryzyko niedoszacowania wiatru
Moccia zwraca uwagę na wartość systemową energetyki wiatrowej – komplementarność profili generacji z fotowoltaiką, szczególnie zimą, może zmniejszyć potrzebę sezonowego magazynowania energii. Według przywoływanych badań włoskie zasoby wiatru charakteryzują się względną stabilnością w skali dekad i częściowo kompensują okresy słabego wiatru w Europie Środkowo-Północnej. Zdaniem Mocci niedoszacowanie potencjału wiatru na lądzie kieruje modele w stronę kosztowniejszych i mniej dojrzałych opcji, takich jak magazynowanie sezonowe, morska energetyka wiatrowa pływająca, gaz z wychwytywaniem i składowaniem CO2 czy energetyka jądrowa.
Południe, sieć i repowering
Około 80% najkorzystniejszych 100 GW na lądzie znajduje się w regionach południowych, a wraz z obszarami wewnętrznymi centrum i północy odsetek ten wzrasta do 93%. Zdaniem Mocci taka geografia mogłaby sprzyjać tworzeniu okręgów odnawialnych łączących wiatr, fotowoltaikę, magazyny energii, wodór i działalność rolno-leśną, przynosząc inwestycje na terenach wyludniających się gospodarczo. Farini i Ferrara zgadzają się co do kluczowej roli Południa i obszarów wewnętrznych, ale zwracają uwagę na sieć przesyłową. Na koniec 2025 roku prawie 80% z 329 GW wniosków o przyłączenie z zaakceptowanym minimalnym rozwiązaniem technicznym koncentrowało się na Południu, Sycylii i Sardynii.
Część wzrostu może nastąpić bez otwierania nowych lokalizacji. Moccia przywołuje badania, według których modernizacja i zwiększenie mocy istniejących instalacji (repowering) z użyciem nowocześniejszych, mocniejszych turbin może podwoić moc wytwórczą, zwiększyć produkcję od trzech do pięciu razy i zmniejszyć liczbę maszyn o prawie jedną trzecią. Farini uważa to za priorytet na terenach już gęsto zajętych, a Ferrara podkreśla dodatkową korzyść – znajomość szczegółowych warunków wiatrowych w danej lokalizacji.
Krajobraz i komplementarność z morską energetyką wiatrową
W kwestii krajobrazu pojawia się różnica zdań. Moccia rozróżnia obszar rozmieszczenia farmy od fizycznego śladu zajmowanego przez wieże, place i drogi, twierdząc, że większe i bardziej rozproszone turbiny zmniejszają „efekt lasu”. Ferrara zgadza się, że rzadsze rozmieszczenie maszyn łagodzi wpływ wizualny bardziej, niż zwiększają go większe rozmiary pojedynczych turbin. Farini przestrzega jednak przed generalizacją – mniej turbin nie oznacza automatycznie mniejszego wpływu, ponieważ większe wieże i rotory mogą być widoczne z większej odległości.
Moccia podważa również pogląd, że morska energetyka wiatrowa może zastąpić lądową. Według przywoływanej analizy 98% włoskiego potencjału morskiego na 2050 rok byłoby pływające, a udział instalacji na stałych fundamentach ograniczałby się głównie do Górnego Adriatyku – około 13,5 GW. Ponieważ technologia pływająca jest droższa, autor uważa za ryzykowne przypisywanie jej roli alternatywy dla energetyki lądowej. Farini i Ferrara są zgodni co do komplementarności obu zastosowań. Zdaniem Fariniego najbardziej racjonalna kolejność to przyspieszenie repoweringu, rozwój nowych instalacji lądowych w kompatybilnych lokalizacjach i równoległy wzrost morskiej energetyki wiatrowej. Ferrara uważa, że potrzebne są wszystkie trzy kanały, choć za mało realistyczne uznaje osiągnięcie 120 GW, wskazując 70–80 GW jako bardziej pragmatyczny cel.
Farini za priorytet uznaje „integrację planowania energetycznego, przestrzennego i sieciowego. Nie wystarczy wiedzieć, gdzie wieje wiatr – trzeba zidentyfikować miejsca, gdzie jednocześnie występują zasoby, zgodność środowiskowa i krajobrazowa, dostępność, możliwość przyłączenia i odpowiednia przepustowość sieci”. Kluczowe pytanie brzmi więc nie tylko, ile wiatru ma Włochy, ale jaka część obecnie niedoszacowanego potencjału może przełożyć się na kompatybilne lokalizacje, przewidywalne pozwolenia, dostępne przyłączenia i zrealizowane inwestycje.
Źródło: QualEnergia
Fot. qualenergia.it
