Wyzwania kadrowe transformacji energetycznej we Włoszech
Włoski portal QualEnergia.it opublikował raport „Mini Report – Competenze per la transizione energetica”, który analizuje luki kompetencyjne na rynku energii. Dokument powstał na podstawie wywiadów z ekspertami oraz przeglądu oferty szkoleniowej uczelni, instytutów technologicznych (ITS) i innych podmiotów, uruchomionej od 1 stycznia 2026 roku. Autorzy wskazują, że popyt na kwalifikacje rośnie szybciej niż liczba dostępnych specjalistów.
Nowe umiejętności i wąskie gardła
Z analiz wynika, że transformacja nie tyle tworzy zupełnie nowe zawody, ile głęboko przekształca istniejące. Największe braki dotyczą elektryków, hydraulików, mechaników, techników i inżynierów. W sektorze biogazu i biometanu problemy kadrowe koncentrują się na obsłudze instalacji upgradingowych, zagospodarowaniu pofermentu, logistyce i regulacjach. Z kolei przy pompach ciepła brakuje nie tylko projektantów i instalatorów, ale też wyspecjalizowanych serwisów. W zarządzaniu energią firmy często sięgają po zewnętrznych konsultantów z powodu deficytu wąskich specjalizacji.
Oferta szkoleniowa: szeroka, ale nierówna
Według mapy kursów przygotowanej przez redakcję najlepiej pokryte są obszary związane z zarządzaniem energią, efektywnością energetyczną i elektryfikacją. Uczelnie i szkoły techniczne oferują też szkolenia z OZE, sieci inteligentnych, magazynów energii i mobilności elektrycznej. Słabiej reprezentowane są zaawansowane zagadnienia, takie jak morska energetyka wiatrowa, magazynowanie chemiczne, PPA czy szczegółowe aspekty rynków energii. Rozmieszczenie kursów jest nierównomierne i częściowo odzwierciedla lokalne specjalizacje przemysłowe – np. w Piemoncie i Emilii-Romanii silny jest wątek motoryzacji i e-mobilności, a w Apulii i na Sardynii pojawiają się kursy dotyczące OZE i wodoru.
Praktyka kluczem do kompetencji
Raport podkreśla, że sama teoria nie wystarczy. Staże, praktyki i szkolenia w firmach są niezbędne, zwłaszcza dla profili technicznych. ITS Academy w obszarze energii współpracują z 186 bezpośrednimi partnerami biznesowymi i ponad 470 podmiotami łącznie; ponad 75% godzin zajęć prowadzą praktycy, a na ok. 1900 godzin kursu ponad 700 przeznaczono na staż. Co ciekawe, 1,6% słuchaczy ITS ma już dyplom ukończenia studiów wyższych, co pokazuje rosnące zapotrzebowanie na kształcenie praktyczne również wśród absolwentów uczelni.
Luka płci w sektorze energii
Osobny problem to niska reprezentacja kobiet. W monitoringu INDIRE 2026 wśród 937 słuchaczy ITS w obszarze energii kobiety stanowiły zaledwie 76 osób, czyli 8,1% (przy średniej 26,1% dla wszystkich ITS). Wcześniejsze dane dla obszaru efektywności energetycznej wskazywały na około 10%. Również na rynku pracy kobiety są mniej liczne – w badaniu Italia Solare z 2026 roku tylko 28% ankietowanych specjalistek pracowało w obszarach technicznych, a co trzecie przedsiębiorstwo nie miało kobiet na stanowiskach kierowniczych.
Wnioski i rekomendacje
Autorzy raportu zwracają uwagę, że wyzwaniem nie jest wyłącznie to, czego się uczy, ale też ile osób kończy szkolenia i jak szybko zdobyte umiejętności trafiają na rynek. Potrzebne są zarówno wieloletnie ścieżki kształcenia, jak i krótkie kursy uzupełniające dla osób już pracujących – np. z audytów energetycznych, normy ISO 14064, Conto Termico czy umów PPA. Konieczne jest też zwiększenie udziału kobiet, co wymaga działań na całej linii: od orientacji zawodowej w szkołach po promowanie wzorców do naśladowania i większą widoczność karier technicznych.
„Problem nie dotyczy tylko tego, czego się uczy, ale liczby osób kształconych i szybkości, z jaką kompetencje trafiają na rynek” – podsumowuje raport QualEnergia.it.
Publikacja wpisuje się w szerszą debatę o barierach rozwoju OZE. Jak przypomina Międzynarodowa Agencja Energetyczna, w 2023 roku zatrudnienie w technologiach czystych na świecie przekroczyło 36 mln osób, podczas gdy w paliwach kopalnych pracowało około 32 mln. Mimo to niedobór wykwalifikowanej kadry pozostaje jednym z głównych hamulców transformacji – obok pozwoleń i ograniczeń sieciowych.
Źródło: QualEnergia
Fot. qualenergia.it
