Od 17 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy dotyczące rozliczeń prosumentów. Sprzedawcy energii będą musieli udostępniać bardziej szczegółowe informacje o energii oddanej do sieci, pobranej z niej oraz środkach zgromadzonych na depozycie prosumenckim. Nowelizacja przewiduje również zwrot niewykorzystanej nadpłaty przy zmianie sprzedawcy, ale obowiązywać będą limity wynoszące 20 lub 30 proc. wartości energii wprowadzonej do sieci.
Nowe obowiązki informacyjne sprzedawców energii
Zmiany wynikają z ustawy z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, opublikowanej w Dzienniku Ustaw pod poz. 1347. Nowelizacja rozszerza zakres informacji, które sprzedawcy muszą przekazywać prosumentom w związku z rozliczaniem energii elektrycznej.
Nowe obowiązki obejmą prosumentów indywidualnych, zbiorowych i wirtualnych. Informacje mają być przedstawiane w sposób przejrzysty i zrozumiały, tak aby odbiorca mógł sprawdzić zarówno ilość energii oddanej do sieci i pobranej z niej, jak i sposób rozliczenia zgromadzonych środków.
W zestawieniach znajdą się dane o ilości energii wprowadzonej do sieci i pobranej z niej, wyrażonej w kilowatogodzinach, z podziałem na miesiące bieżącego okresu rozliczeniowego. W przypadku rozliczeń wartościowych sprzedawca będzie musiał dodatkowo przedstawić miesięczne informacje o ilości energii oddanej do sieci, jej wartości oraz zastosowanej cenie rynkowej.
Prosument otrzyma również zestawienie wartości energii wprowadzonej do sieci i pobranej z niej, a także informacje o kwocie rozliczonej z depozytu prosumenckiego na koniec każdego miesiąca. Sprzedawca będzie musiał wskazać pozostałe środki z wcześniejszych okresów rozliczeniowych oraz terminy ich rozliczenia. W zestawieniu znajdzie się także adres strony internetowej operatora systemu przesyłowego, na której publikowane są rynkowe ceny energii. Jeżeli dane będą udostępniane wyłącznie elektronicznie, informacje o energii wprowadzonej do sieci będą obejmować również rynkową cenę energii dla każdej godziny.
Kiedy prosumenci otrzymają nowe zestawienia?
Nowe obowiązki informacyjne zaczną obowiązywać 17 stycznia 2027 r. Nie oznacza to jednak, że od tego dnia każdy prosument od razu otrzyma zestawienie w nowym formacie.
Zgodnie z przepisami sprzedawcy mają udostępnić nowe dane od początku okresu rozliczeniowego przypadającego po upływie trzech miesięcy od wejścia w życie obowiązku. W przypadku rozliczeń prowadzonych według miesięcy kalendarzowych pierwszym takim terminem będzie 1 maja 2027 r.
Jeżeli okres rozliczeniowy jest inny, zastosowanie znajdzie jego pierwsza data rozpoczęcia przypadająca po 17 kwietnia 2027 r.
Zmiana sprzedawcy energii a zwrot depozytu prosumenckiego
Nowelizacja wprowadza również zasady zwrotu niewykorzystanych środków przy zmianie sprzedawcy energii. Zgodnie z nowym art. 4 ust. 13b ustawy o OZE dotychczasowy sprzedawca będzie musiał zwrócić prosumentowi środki stanowiące niewykorzystaną nadpłatę, obliczoną na dzień zmiany sprzedawcy.
Zwrot ma nastąpić najpóźniej do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym doszło do zmiany sprzedawcy. Przepis dotyczy prosumentów zmieniających sprzedawcę dla punktu poboru energii objętego rozliczeniem wartościowym wskazanym w ustawie. Nie oznacza zatem, że każda zmiana sprzedawcy będzie automatycznie wiązała się z wypłatą całego salda depozytu. Kluczowe znaczenie ma pojęcie niewykorzystanej nadpłaty oraz limit zwrotu. Ustawodawca powiązał maksymalną kwotę wypłaty z wartością energii elektrycznej wprowadzonej do sieci w miesiącu, którego dotyczy nadpłata.
Limit zwrotu wyniesie 20 albo 30 procent.
Wysokość zwracanych środków będzie zależała od sposobu wyznaczania wartości energii wprowadzonej do sieci. Nowelizacja odsyła w tym zakresie do art. 4 ust. 11a ustawy o OZE.
Obowiązywać będą dwa warianty:
- 20 proc. wartości energii wprowadzonej do sieci — w przypadku rozliczania jej wartości zgodnie z art. 4b ust. 1 ustawy o OZE;
- 30 proc. wartości energii wprowadzonej do sieci — w przypadku rozliczania jej wartości zgodnie z art. 4b ust. 2 tej ustawy.
Limity te określają maksymalną kwotę zwrotu. Nie są gwarancją, że prosument otrzyma środki w wysokości odpowiadającej całemu limitowi, ponieważ zwrot dotyczy niewykorzystanej nadpłaty obliczonej na dzień zmiany sprzedawcy.
Od czego zależy limit dla konkretnego prosumenta?
Rozróżnienie między limitem 20 a 30 proc. wiąże się z metodą wyceny energii wprowadzonej do sieci.
- Limit 20 proc. odnosi się zasadniczo do rozliczenia według miesięcznej ceny rynkowej, zgodnie z art. 4b ust. 1. Dotyczy prosumentów indywidualnych lub zbiorowych, którzy po raz pierwszy wprowadzili energię do sieci do 30 czerwca 2024 r., o ile nie zmienili sposobu wyceny na przewidziany w art. 4b ust. 2.
- Limit 30 proc. dotyczy rozliczenia opartego na cenach rynkowych w poszczególnych okresach rozliczania niezbilansowania, zgodnie z art. 4b ust. 2. Obejmuje prosumentów, którzy po raz pierwszy wprowadzili energię do sieci od 1 lipca 2024 r., a także osoby z wcześniejszą datą rozpoczęcia wprowadzania energii, które złożyły oświadczenie o przejściu na ten sposób wyceny.
Aby ustalić właściwy limit, prosument musi więc znać datę pierwszego wprowadzenia energii do sieci i sprawdzić, jaki sposób wyceny stosuje w swoim rozliczeniu. Sama data zawarcia umowy ze sprzedawcą nie wystarcza do określenia, czy zastosowanie znajdzie limit 20, czy 30 proc.
Co zmiany oznaczają dla prosumentów?
Nowe zasady mają ułatwić kontrolę rozliczeń i zwiększyć przejrzystość informacji przekazywanych przez sprzedawców. Szczegółowe zestawienia pozwolą sprawdzić, ile energii instalacja oddała do sieci, ile energii pobrano, jaką wartość przypisano energii wprowadzonej oraz jakie środki pozostały na depozycie prosumenckim.
Informacje o terminach rozliczenia pozostałych środków będą szczególnie istotne dla osób, które chcą świadomie zarządzać swoim depozytem. Z kolei dane o cenach rynkowych pomogą lepiej zrozumieć sposób wyceny energii oddawanej do sieci. Zmiany dotyczące zwrotu nadpłaty mogą mieć znaczenie dla prosumentów rozważających zmianę sprzedawcy. Dotychczasowy sprzedawca będzie musiał rozliczyć niewykorzystaną nadpłatę w ustawowym terminie, jednak wysokość zwrotu będzie ograniczona odpowiednim limitem.
Nowe obowiązki informacyjne nie oznaczają zmiany samej metody wyceny energii! Nowelizacja rozszerza zakres danych przekazywanych prosumentom i wprowadza zasady zwrotu środków przy zmianie sprzedawcy, ale nie ustanawia jednej nowej ceny energii dla wszystkich prosumentów!
Najważniejsze informacje
- 17 stycznia 2027 r. — wejście w życie zmian dotyczących informacji o rozliczeniach i zwrotu nadpłaty przy zmianie sprzedawcy.
- 1 maja 2027 r. — pierwszy termin udostępnienia nowych zestawień dla prosumentów rozliczanych według miesięcy kalendarzowych.
- Sprzedawcy będą przekazywać szczegółowe dane o energii oddanej do sieci i pobranej z niej, wartości energii oraz środkach na depozycie prosumenckim.
- Przy elektronicznym udostępnianiu danych zestawienie energii wprowadzonej do sieci ma uwzględniać rynkową cenę energii dla każdej godziny.
- Przy zmianie sprzedawcy zwrot niewykorzystanej nadpłaty ma nastąpić do końca kolejnego miesiąca po miesiącu zmiany.
- Maksymalny zwrot wyniesie 20 albo 30 proc. wartości energii wprowadzonej do sieci, zależnie od stosowanej metody wyceny.
- Przepisy nie gwarantują zwrotu całego salda depozytu prosumenckiego.
Podstawa prawna: Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 1347, w szczególności art. 1 pkt 3, art. 23 i art. 41. Tekst ustawy w ELI.
