Europejska branża energetyki wiatrowej zabiera głos w toczącej się w Brukseli debacie na temat uproszczenia przepisów środowiskowych. Organizacja WindEurope, reprezentująca sektor, apeluje o pozostawienie bez zmian dyrektyw ptasiej i siedliskowej. Zdaniem przedstawicieli przemysłu nowelizacja tych aktów prawnych wprowadziłaby jedynie kolejne lata niepewności regulacyjnej, sporów sądowych i opóźnień w realizacji projektów OZE.
Wspólne stanowisko branży i ekologów
Stanowisko WindEurope podziela BirdLife International. Ariel Brunner, dyrektor generalny tej organizacji, wskazuje, że przyspieszenie rozwoju energetyki odnawialnej bez niedopuszczalnych szkód dla bioróżnorodności jest możliwe. Warunkiem ma być jednak lepsza współpraca między inwestorami, administracją publiczną a organizacjami przyrodniczymi.
Co regulują unijne dyrektywy?
Dwa filary europejskiego prawa ochrony przyrody to dyrektywa ptasia oraz dyrektywa siedliskowa. Pierwsza z nich, przyjęta jeszcze w 1979 roku i skodyfikowana w dyrektywie 2009/147/WE, obejmuje ochroną wszystkie dzikie gatunki ptaków występujące naturalnie w Unii Europejskiej. Nakazuje przeciwdziałanie ich zabijaniu i niepokojeniu oraz niszczeniu miejsc rozrodu, a także wyznaczanie obszarów specjalnej ochrony.
Dyrektywa siedliskowa z 1992 roku koncentruje się na zachowaniu siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dążąc do utrzymania lub przywrócenia właściwego stanu ich ochrony. Oba akty tworzą fundament sieci Natura 2000, obejmującej obszary specjalnej ochrony ptaków oraz specjalne obszary ochrony siedlisk.
Wpływ na projekty wiatrowe
Przepisy te bezpośrednio oddziałują na rozwój OZE. W przypadku farm wiatrowych analizie podlegają m.in. ryzyko kolizji ptaków i nietoperzy z turbinami, utrata i fragmentacja siedlisk oraz zakłócenia podczas budowy. Inwestycje mogące znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000 wymagają oceny oddziaływania na środowisko, a odstępstwa od zakazów są możliwe tylko pod określonymi warunkami.
Stress test unijnych dyrektyw
Temat wrócił do centrum uwagi wraz z unijnym programem uproszczenia przepisów. W 2026 roku Komisja Europejska rozpoczęła stress test dyrektyw ptasiej i siedliskowej, sprawdzając, czy cele ochrony przyrody da się osiągnąć przy mniejszych obciążeniach administracyjnych. Analiza obejmuje zwłaszcza stosowanie art. 6 dyrektywy siedliskowej, zarządzanie polityką ochrony oraz systemy ochrony gatunków i związane z nimi odstępstwa.
12 maja 2026 roku otwarto konsultacje publiczne, które zakończyły się 10 sierpnia. Zaplanowano także konsultacje z państwami członkowskimi i interesariuszami, wrześniowe spotkanie techniczne oraz październikowy dialog z unijną komisarz ds. środowiska Jessiką Roswall. Wyniki stress testu mają zostać opublikowane do końca 2026 roku.
Warto przypomnieć, że dekadę wcześniej ocena Komisji potwierdziła adekwatność obu dyrektyw wobec ich celów, wskazując jedynie na potrzebę lepszego wdrażania.
Przykłady współistnienia wiatraków i przyrody
Na poparcie swojego stanowiska WindEurope opublikowała kompendium dobrych praktyk „Wind Energy & Biodiversity”, zawierające 40 studiów przypadku z 19 krajów. Rozwiązania uszeregowano według hierarchii: unikanie oddziaływań już na etapie projektowania, minimalizowanie skutków nieuniknionych, rekultywacja terenów i kompensacja efektów resztkowych.
Wśród przykładów znalazły się systemy wykrywania ptaków, ograniczanie hałasu budowy, korekty lokalizacji turbin oraz projekty odtwarzania siedlisk. Trzy przypadki dotyczą Włoch.
- Mapy wrażliwości awifauny – opracowane przez BirdLife International i partnerów krajowych, w tym włoską Lipu. We Włoszech analiza objęła 44 gatunki wrażliwe na instalacje lądowe i 26 na morskie, a terytorium podzielono na komórki o powierzchni 25 km² o różnym stopniu wrażliwości.
- Park wiatrowy Selinus na Sycylii, należący do RWE, oddany do użytku w 2022 roku – sześć turbin o łącznej mocy 25,2 MW. Aby nie poszerzać dróg wśród gajów oliwnych, zastosowano technologię blade lifter, umożliwiającą hydrauliczne unoszenie i przechylanie 67-metrowych łopat podczas transportu.
- Repowering parku Partinico-Monreale w prowincji Palermo, zrealizowany przez ERG i ukończony w 2023 roku. 19 starych turbin o łącznej mocy 16 MW zastąpiono 10 nowymi o mocy 4,2 MW każda, zwiększając moc całkowitą do 42 MW. Roczna produkcja wzrosła z 27 do 94 GWh. Stare fundamenty, kable i urządzenia usunięto technikami nieniszczącymi, a tereny zrekultywowano metodą hydrosiewu z użyciem rodzimych gatunków roślin.
Jak podkreśla WindEurope, efektem był wzrost produkcji energii przy jednoczesnym przywróceniu przestrzeni roślinności i lokalnej faunie.
Źródło: QualEnergia
Fot. Pexels / MJ RAHNAMA
