Hiszpański sekretarz stanu ds. energii, Joan Groizard, podczas wystąpienia przed komisją śledczą Kongresu Deputowanych odniósł się do awarii zasilania z 28 kwietnia 2025 roku, nazywając ją zdarzeniem „nieprzewidzianym i nieprzewidywalnym”, którego nie uwzględniono w podręcznikach operacyjnych systemów elektroenergetycznych – ani hiszpańskiego, ani europejskiego, ani międzynarodowego. Jak podkreślił, zjawisko to nie zostało nawet opisane w literaturze akademickiej, dlatego określił je mianem „poltergeista”.
Wnioski z awarii
Groizard przyznał, że najważniejszym wnioskiem płynącym z blackoutu jest konieczność przewidywania jak największej liczby scenariuszy oraz wzmocnienia mechanizmów nadzoru. „Im więcej zasobów, tym lepiej” – stwierdził, wskazując, że celem powinno być pozostawienie jak najmniejszego marginesu dla zdarzeń dotąd nieprzewidzianych. Ministerstwo Transformacji Ekologicznej uznało kontrolę napięcia za jeden z głównych obszarów działań, uznając wzmocnienie ciągłego monitorowania pracy systemu w tym zakresie za „krytyczne”.
Nowe regulacje i narzędzia
Wśród podjętych kroków wymieniono zlecenie Krajowej Komisji Rynków i Konkurencji (CNMC) opracowywania kwartalnych raportów o realizacji obowiązków kontroli napięcia oraz zatwierdzenie procedury operacyjnej P.O. 7.4, umożliwiającej monitorowanie tych obowiązków w czasie rzeczywistym. Groizard zdjął odpowiedzialność za blackout z CNMC, wskazując na sprzeczne interesy niektórych uczestników rynku – część operatorów zaskarżyła zatwierdzenie procedury, mogąc nie mieć interesu w jej przyjęciu, czy to z powodu złożoności technicznej, czy „innych, mniej chwalebnych powodów”.
Zdaniem sekretarza stanu 28 kwietnia 2025 roku hiszpański system elektroenergetyczny dysponował niezbędnymi instrumentami regulacyjnymi i technicznymi, by zapobiec temu, co się stało. Wskazał również na fragmentację odpowiedzialności jako jedną ze zidentyfikowanych słabości – wcześniej każdy podmiot czuł się kompetentny wyłącznie w zakresie „swojego fragmentu”. Obecnie rząd pracuje nad precyzyjnym protokołowaniem obowiązków i jasnym podziałem odpowiedzialności. Wzmocniono też obserwowalność sieci poprzez definicję tzw. „sieci obserwowalnej”, zobowiązującej uczestników do wymiany określonych danych według wspólnych standardów. Do planowania elektroenergetycznego włączono urządzenia takie jak kompensatory synchroniczne i STATCOM, poprawiające stabilność sieci i ograniczające potrzebę korzystania z bloków gazowych.
Magazynowanie energii
Groizard zapowiedział, że Hiszpania może w najbliższych miesiącach doświadczyć silnego wzrostu baterii. „Mamy wrażenie, że w ciągu kilku miesięcy, w przyszłym roku, nastąpi bardzo duży, wykładniczy skok w magazynowaniu bateryjnym” – zapewnił. Rząd stawia także na długoterminowe magazynowanie wodne – niedawno Repsol otrzymał zgodę na rozbudowę elektrowni szczytowo-pompowej Aguayo w Kantabrii.
Almaraz i energetyka jądrowa
Podczas wystąpienia Groizard bronił decyzji o przedłużeniu do 2030 roku pracy elektrowni jądrowej Almaraz w Estremadurze, co – jak zaznaczył – nie zmienia planowanej na 2035 rok daty wyłączenia energetyki jądrowej w Hiszpanii. Decyzję uzasadnił międzynarodową sytuacją energetyczną, w szczególności wzrostem cen gazu z około 30 euro/MWh na początku roku do ponad 82 euro/MWh w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie. Rząd zakłada, że sytuacja ta może utrzymać się przez wiele miesięcy. Według Groizarda przedłużenie pracy Almaraz pozwoli złagodzić część nieprzewidzianych skoków cen dla odbiorców, a jednocześnie przyspieszyć rozwój OZE. „Prawdziwą tarczą, tym, co naprawdę chroni nas przed zewnętrzną wrażliwością, jest rozwój odnawialnych źródeł energii” – podkreślił.
Wpływ przedłużenia na cele OZE na 2030 rok ma wynieść 1,4%, choć inne analizy mówią nawet o 5%. Groizard ocenił, że nawet wyższa wartość mieści się w granicach zmienności rocznej produkcji OZE. Odniósł się także do przyszłości katalońskiego parku jądrowego, apelując o „współodpowiedzialność wszystkich” i wskazując, że najlepszą szansą dla Katalonii na obniżenie kosztów i bezpieczeństwo dostaw jest rozwój OZE.
Źródło: El Periódico de la Energía
