Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) opublikował 3 września 2026 r. wyrok w sprawie C-653/24, który wyłącza małe elektrownie wodne spod zakresu dyrektywy usługowej (tzw. dyrektywy Bolkestein). Zdaniem unijnych sędziów produkcja energii elektrycznej jest wytwarzaniem dobra, a nie świadczeniem usługi, dlatego przepis art. 12 dyrektywy 2006/123/WE, który nakazuje organizację przetargów przy przyznawaniu koncesji na zasoby naturalne, nie ma tu zastosowania.
Sprawa trafiła do Luksemburga za pośrednictwem włoskiego Trybunału Konstytucyjnego, który rozpatruje skargę rządu na ustawę regionu Emilia-Romania (17/2023). Ustawa ta pozwalała na wydłużenie czasu trwania koncesji dla małych elektrowni wodnych (o mocy do 3 MW) do okresu wsparcia dla odnawialnych źródeł energii, z maksymalnym limitem 30 lat. Rząd centralny argumentował, że konieczne są przetargi przy odnawianiu koncesji, zgodnie z dyrektywą Bolkestein.
TSUE uznał jednak, że nawet jeśli koncesjonariusz wykonuje dodatkowe czynności, takie jak stabilizacja sieci czy ochrona równowagi hydrogeologicznej, to są one jedynie pomocnicze wobec głównej działalności, jaką jest produkcja energii. W konsekwencji nie ma obowiązku przeprowadzania konkurencyjnych procedur przy przedłużaniu koncesji na małe elektrownie wodne.
Wyrok kończy wieloletnią niepewność prawną, która – jak wskazuje Fabrizio Pizzorni, dyrektor generalny Federidroelettrica – blokowała m.in. transakcje sprzedaży istniejących elektrowni. Inwestorzy obawiali się, że po wygaśnięciu koncesji stracą możliwość prowadzenia działalności bez przetargu.
Włoski urząd antymonopolowy (AGCM) od 2021 r. stał na stanowisku, że konieczne są przetargi, a niektóre orzeczenia sądów administracyjnych podtrzymywały tę interpretację. Teraz jednak TSUE jednoznacznie wykluczył zastosowanie dyrektywy usługowej, pozostawiając jednak otwartą kwestię, czy obowiązek przetargu może wynikać z art. 49 Traktatu o funkcjonowaniu UE (swoboda przedsiębiorczości).
Adwokat generalny Manuel Campos Sánchez-Bordona sugerował w swojej opinii z 11 grudnia 2025 r., że taka możliwość istnieje, jeśli koncesja ma wyraźny transgraniczny charakter. TSUE nie odniósł się jednak do tej kwestii, co – zdaniem prawnika Giovanniego Battisty Conte z kancelarii ClpLex – oznacza, że dla małych elektrowni wodnych obowiązek przetargu przy odnawianiu koncesji przestaje istnieć także na gruncie TFUE.
Ostateczna decyzja w sprawie ustawy regionu Emilia-Romania należy teraz do włoskiego Trybunału Konstytucyjnego, który musi uwzględnić wyrok TSUE. Wyrok ten może mieć znaczenie nie tylko dla Włoch, ale dla całej UE, gdzie podobne spory toczyły się w innych krajach członkowskich.
Źródło: QualEnergia
